Het afgelopen jaar zette ik de twitteraccount op voor het Food4you festival van Wageningen UR. Food4you is een over voeding, voedsel en leefstijl, tussen kennis en praktijk, van wetenschap tot boodschappenwagen. Dit zijn de vier stappen die gezet zijn om de Twitter-account leven in te blazen.

1. Maak een account aan met een duidelijk profiel en een heldere profielfoto. Misschien een flauwe eerste stap, maar een eerste vereiste om Social te worden en een netwerkt te bouwen is te zorgen dat de mensen die je tegenkomen, weten wie je bent.
2. Bepaal de onderwerpen/doelgroepen van je account en zoek wat er op Twitter over geschreven wordt en wie er actief zijn. Ga deze mensen en organisaties volgen, maar kijk ook wie zij volgen.
   Voor Food4you ben ik in eerste instantie breed gaan kijken wie er over voeding en eten schrijven en wie er actief waren in de regio’s waar het festival plaats vond. Al snel volgde de account een bonte verzameling mensen uit de Gelderse Valei, schrijvers over eten, restaurateurs, televisiekoks, wetenschappers en organisaties die zich bezig houden met voeding en eten.
3. Lees wat mensen bezig houdt, reageer als mensen over je schrijven of je iets vragen, stuur berichten die passen bij jou, jouw project of organisatie door en begin ook je reguliere nieuws te zenden.
   Binnen Food4you werd de functie van de account langzamerhand dat het een doorgeefluik werd van (populair)wetenschappelijke informatie over voeding en eten. De receptentweeters bleken het minst interessant te zijn, de schrijvers en wetenschappers des te interessanter. Het bleek dat juist de bewoners in de regio interessanter waren op een ander gebied. In één van de betrokken gemeenten bleken bewoners verbolgen te zijn dat de gemeente geld uit gaf aan het festival, terwijl het zwembad dicht moest vanwege bezuinigingen. Op basis van deze angst konden we communiceren over de verschillende geldstromen binnen de gemeenten en dat het geld van het festival niet zonder meer te gebruiken was voor het zwembad.
4. Zoek uit wie belangrijke spelers zijn, wie worden vaak geretweet, wie hebben veel lezers bij je doelgroep.
   Uiteindelijk hebben we een aantal bloggers uitgenodigd voor het festival, die gelezen en gewaardeerd worden door de doelroep.

Uiteraard heb je via Twitter geen compleet overzicht van je doelgroep. Maar je hebt wel ingangen die je anders niet zou hebben en je kunt je makkelijker inlezen en -leven in een doelgroep waar je zelf niet toe behoort.

In communicatieopleidingen is traditioneel weinig aandacht voor netwerken, juist vanwege dat schijnbaar ongrijpbare en onplanbare communicatiestroom. Door Social Media is het denken in netwerken en het gebruiken van netwerken opeens weer actueel geworden om twee redenen.
Om te beginnen vindt een deel van de discussie die eerst in de privéruimte plaats vond nu opeens in een publieke ruimte plaats: op facebook, hyves, twitter, yammer en verschillende fora geven mensen hun mening, bekritiseren ze, juichen ze toe, mopperen ze en luchten ze hun hart. Dit betekent dat je als communicatieadviseur door goed te luisteren (en vooral lezen) je een veel beter beeld kunt vormen van wat er inhoudelijk gecommuniceerd wordt over een onderwerp.
Een tweede reden is dat sociale netwerken veel inzichtelijker worden, dan ze vroeger waren. Binnen Social Media kun je zien met wie mensen gelinkt zijn. Als jouw organisatie vroeger een zakelijke relatie aan ging met een andere organisatie, kon je je collega’s vragen wie er contacten had met die organisatie. Nu zoek je op de naam van die organisatie binnen LinkedIn en je weet direct wie er binnen jouw netwerk relaties heeft (gehad) met die organisatie. En misschien is dat wel niet een collega, maar iemand van de sportvereniging, of de oud-studiegenoot van een familielid.

Ik wil de komende tijd wat meer schrijven over communicatie en netwerken op basis van wat ik van Rob Cross gelezen heb. Ik heb gezien dat hij een nieuw boek uit heeft, dat heb ik nog niet gelezen, maar ook uit het oudere werk kunnen we nog een heleboel leren.

Het tweede punt dat wat mij betreft een minder positief resultaat kan hebben, is het punt dat we allemaal zender worden in plaats van zender en ontvanger. Ik juich het democratische idee van informatie vergaring absoluut toe en zou dit ook zeker niet willen terugdraaien. Maar het lijkt alsof we nu als een soort extreme reactie op te lang alleen consument zijn nu opeens als wilden beginnen te zenden. Iedereen zendt, zendt, zendt, maar bijna niemand lijkt meer te luisteren.

Wat dat betreft wordt werk van de communicatieprofessional die wil/moet overtuigen niet makkelijker. Zeker bij onderwerpen waarbij cognitieve dissonantie belangrijk is (stoppen met roken, gezondere leefstijl, vaccinatiecampagnes etcetera), wordt het steeds lastiger om de doelgroep bereiken. Je doelgroep vinden is misschien makkelijker geworden, je boodschap zenden zal ook nog wel lukken. Maar hoe ga je om met tegengestelde meningen die bij jouw doelgroep veel beter vallen?

Ik ben zelf momenteel ietwat in de war van de discussies over duurzaam rijden. Tot voor kort was het duidelijk: de Prius was de meest groene manier van je voortbewegen over de autowegen. Daar kwam de Honda bij en inmiddels zijn er allemaal volledig elektrische initiatieven. Nu begint het voor mij als consument wat schimmig te worden, want er verschijnen artikelen over de ecologische footprint van een auto over zijn volledige levensduur. Door de accu’s schijnen hybride en elektrische auto’s een stuk minder duurzaam te zijn dan, pak ‘m beet, de gemiddelde BMW. Als je dus als autorijder aangesproken wordt op duurzaam gedrag, kan je nu altijd je mening onderbouwen en gewoon in de auto blijven rijden die je op andere gronden gekozen zou hebben.

Ik heb lang gedacht dat hier een soort kip en ei redenatie achter moest zitten: is samenwerken een belangrijke katalysator voor voor overtuigen of heb je overtuigingskracht nodig om tot een goede samenwerking te komen?

Uiteindelijk ligt de sleutel bij het leggen van een link met een andere persoon: als het je lukt om een connectie te maken, dan werk je makkelijker samen, en ben je eerder geneigd naar andermans argumenten te luisteren.

Voor wat allemaal kan met Google Wave is het zinvol om onderstaand filmpje (bijna anderhalf uur, presentatie begint bij 2:45) of deze samenvatting van de functionaliteit.

Ongeveer twee maanden geleden kwamen de eerste Google Wave accounts in omloop. Google pakte Google Wave net zo aan als destijds de invoering van Gmail. Je kon alleen op uitnodiging een Gmail-account krijgen. Doordat de opslagcapaciteit van Gmail vergeleken met bijvoorbeeld hotmail, gigantisch was, werden de uitnodigingen echte hebbedingetjes. Zo raakte de wereld snel verslingerd aan Gmail. Bij Google Wave werkt het hetzelfde: er is een ‘beperkt’ aantal accounts uitgegeven en die accounts krijgen een ‘beperkt’ aantal uitnodigingen die ze door kunnen spelen aan vrienden en bekenden. Toen de eerste accounts vrij kwamen werd er al snel op twitter gebedeld om accounts. Bijna net zo snel was het ook weer stil rondom Google Wave. Natuurlijk praat je ook niet eindeloos over je mailaccount, maar gezien de hele buzz, viel het wel op dat iedereen na een paar weken al allemaal accounts over had. Zelf heb ik een account, ik heb er mee gespeeld, heb me erover verwonderd, oh en ah geroepen en nu kijk ik zo nu en dan verdwaasd naar de pagina waar verder weinig gebeurt.

Ik kan natuurlijk niet het gebruik door anderen beoordelen, maar ik kan wel beoordelen hoe het gebruik bij mijzelf is verlopen. Google Wave is iets fundamenteel anders dan Gmail. Gelukkig maar, anders zou het een zinloze innovatie zijn. Wat het fundamentele verschil is waardoor ik Google Wave niet meer gebruik is omdat ik Google Wave alleen kan gebruiken met mensen die ook een account op Google Wave hebben. Gmail kon ik ook gebruiken met mensen die bij hotmail, hun provider of hun werkgever een mailaccount hadden, daardoor was Gmail voor iedereen interessant. Google Wave is conceptueel zo anders dat het niet uitwisselbaar is met email. Doordat berichten niet meer van server naar server gestuurd worden, maar centraal op een server staan, moet iedereen die google wave gebruikt, toegang hebben tot die ene server. En die toegang heb je met je Google Wave account. Google Wave zal dus alleen werken als groepen die samen willen werken allemaal een Google Wave account nemen. Hetzelfde geldt voor andere systemen waarop bestanden gedeeld kunnen worden, zoals Google docs of de Microsoft teamsites. Je merkt hier altijd dat elke community (groot of klein, formeel of informeel, twee personen of meer die iets samen willen doen) zijn eigen middelen kiest. Doordat je in verschillende communities zit, moet je dan overal een account voor hebben.

Ik heb momenteel geen communities die Google Wave gebruiken, alleen maar ‘losse’ vrienden. Er ontstaat bij mij dus niets op Google Wave. Het voelt een beetje alsof ik een eeuw geleden een telefoon kocht, maar nog niemand kende die ook een telefoon had. Ik vraag me alleen af of het gebruik van Google Wave zo’n algemeen goed zal worden als het gebruik van ‘de’ telefoon. Ik denk dat de vergelijkbare initiatieven elkaar snel zullen opvolgen en dat er altijd mensen zullen blijven die principieel niet bij de een of de andere aanbieder willen. Ik ben benieuwd hoe Google Wave zich verder ontwikkeld en ik hoop het nog een keer echt te kunnen gebruiken met een groep mensen.

Wat tijdens het eerste concert (de eerste symfonie) vooral opviel was dat het publiek zo grijs was. Hoewel ik met mijn bijna-veertig niet meer tot de jongeren gerekend kan worden, voelde ik me wel een jongere: het publiek was helemaal grijs. Merkwaardig genoeg was juist het orkest serieus verjongd. In plaats van grijze violen en blazers die nog wel onder Mengelberg gespeeld zouden kunnen hebben zat er een bonte mengeling van twintigers en dertigers. Laten we wel wezen, de leeftijd van een orkestmusicus is niet belangrijk voor de totaalklank. Als het orkest ook gemiddeld ruim boven mijn leeftijd had gezeten, dan was ik serieus bang geweest voor de toekomst van de klassieke muziek. Nu maak ik me geen zorgen over de toekomst van klassieke muziek, dat zit wel snor, maar voor wie spelen deze hoogopgeleide mensen over twintig jaar?

Overal worden pogingen gedaan om meer jongeren naar klassieke muziek te krijgen. En ik geloof echt dat elke poging een goede poging is, want blijven proberen is de essentie. Je kunt je alleen wel afvragen of elke poging ook een effectieve poging is.

Er wordt al langer gesuggereerd dat concerten voor jongeren interessanter gemaakt moeten worden. Ze kijken niet graag naar mensen die in het zwart heel serieus met iets bezig zijn. In mijn omgeving merk ik dat het begrip ‘jongeren’ ruim genomen kan worden, ook 40-plussers hebben hier problemen mee. En eerlijk is eerlijk: een klassiek concert heeft weinig met entertainment te maken. Er zijn wel orkesten die hiermee werken, zo experimenteert het Nederlands Blazers Ensemble met de aankleding van concerten in hun jeugdprogramma’s en dat is echt heel erg leuk. Maar ik vraag me toch af of daar kinderen komen die klassieke muziek niet van huis uit mee krijgen. Met de aankleding en opleuking van een concert of de opmerking dat de pianist ook van dance-tracks houdt krijg je jongeren niet binnen. Als ze op een andere manier binnen komen vinden ze het misschien wel minder verschrikkelijk, en gaan ze misschien uiteindelijk wel naar klassieke muziek luisteren.

Ik heb niet de illusie dat ik weet hoe je jongeren moet bereiken, jongeren zijn een lastige doelgroep en ze hebben hun eigen media, rolmodellen, en opinieleiders. Ik denk dat het al een heleboel zou schelen als de nadruk niet zou liggen op het naar concerten krijgen van jongeren de nadruk zou liggen op het luisteren naar en het verkennen van klassieke muziek. Bijvoorbeeld via games op social network sites. Games worden veel gedaan, goede games worden ook lang gedaan, maar games worden in ieder geval uitgeprobeerd en bereiken zo wel veel mensen. Wat denk je bijvoorbeeld van een game waar je als straatmuzikant begint, geld verdient waarmee je lessen kan nemen en instrumenten kunt kopen. Door vrienden toe te voegen kun je samen gaan spelen en meer stukken gaan spelen. Zo leren de spelers steeds meer repertoire kennen. Bij elk stuk kun je mensen doorverwijzen naar naar concerten of CD’s. Bovendien verwijzen stukken weer door naar andere stukken: “Vind je dit leuk? Luister dan ook eens hier naar”.

Dit doorverwijzen, waar Amazon en Youtube vooral erg goed in zijn, zou ook kunnen helpen. Muziek uit games en televisieseries wordt op internet gezocht, zorg dus als orkest of ensemble dat je meegolft op trends en dat jouw muziek ook te vinden is op die trends. Vervolgens kun je dat dan weer doorlinken naar andere stukken.

Orkesten doen veel aan educatieve projecten en dat juich ik absoluut toe. Alleen denk ik dat het belangrijk is om het bereiken van jongeren ook buiten de schoolomgeving te doen, omdat ze in een leeftijd zijn dat school per definitie stom is. Ik pleit ervoor dat je probeert in hun eigen wereld aanknopingspunten probeert te vinden om klassieke muziek over het voetlicht te brengen. Ze daarna binnen krijgen bij concerten is een tweede. Uiteraard is de kans groter dat ze een keer terug komen als een klassiek concert meer een belevenis is, dan de huidige 100 mensen in het zwart die dodelijk ernstig zich bezig houden met Hooge Kunsten.

• Foto
  Bij fotografie heb je twee keuzes: je kunt regelen dat er foto’s van medewerkers gemaakt worden om zo een uniforme stijl en uitstraling te hebben (corporate communicatie) of je geeft medewerkers de vrijheid om zelf een foto te plaatsen (web 2.0). In een kleinere organisatie kun je erg veel leuke dingen doen met fotografie. Zo heeft bijvoorbeeld de LAgroup alle medewerkers bovenaan de pagina staan en zijn zij gelinkt aan de projecten die ze doen en de artikelen die ze schrijven. Hoe groter de organisatie is, hoe lastiger het is om foto’s te maken en bij te houden. Dan is zelf laten plaatsen een optie. Maar hoe voorkom je dan je vakantiefoto’s en andere ‘frivole’ foto’s? Vertrouw je je medewerkers dat ze foto’s kiezen die uitstralen wat jij wilt dat de site van jouw organisatie uitstraalt? Een leuke variant die ik tegengekomen ben is een bon voor een portretfoto bij de fotograaf in de buurt: tegen korting kreeg je zelf een exemplaar en de digitale variant werd op de site gezet.
• Contactgegevens
  Contactgegevens zijn lang niet voor alle organisaties logisch, of lang niet voor alle medewerkers. Traditioneel open wat betreft contactgegevens van de medewerkers zijn de universiteiten.
  Andere organisaties en dan met name semi-overheidsorganisaties zijn vaak minder open met de contactgegevens van hun medewerkers. Met name organisaties als gemeentes of de grote wetsuitvoerders als het UWV of het CIZ kunnen niet zo open zijn met de gegevens van hun medewerkers. Zij hebben vaak te maken met medeburgers die niet primair gericht zijn op het (2.0) delen en wederzijds respect, maar maar al te vaak met medeburgers die er niet voor terug deinzen om op fysieke wijze hun gelijk te komen halen.
• CV-gegevens
  CV-gegevens zijn zinvol omdat ze aangeven hoe geschikt het personeel van jouw organisatie is om hun werk te doen. De vraag is alleen of ze hun CV-gegevens in willen vullen, waarschijnlijk hebben ze andere prioriteiten. In bedrijven met veel informatiewerkers, zullen veel medewerkers ook al een profiel hebben op bijvoorbeeld LinkedIn. Je kunt natuurlijk naar Linkedin linken, maar dat ligt buiten je eigen site en medewerkers kunnen linkedin gebruiken om nevenwerkzaamheden te promoten. Wil je dat?
• Vrij in te vullen ruimte
  Geef je je medewerkers de ruimte om zelf tekst aan te leveren? Dit kan je sturen door vragen te laten beantwoorden, maar het blijft een vrij in te vullen ruimte. En een behulpzame ICT-er wist me te vertellen dat vrij in te vullen velden “gevaarlijk” zijn op internet. En ja, medewerkers kunnen daar hun hart luchten over de organisatie en dat kan zowel positief als negatief zijn. Als je als organisatie weet dat je medewerkerstevredenheid laag is, dan is het inderdaad niet verstandig om medewerkers deze uitlaatklep te geven. Aan de andere kant weet je dat mensen hun hart toch wel luchten, of het nu in het café is of elders op het web. Op deze manier maak je de mening van medewerkers over je organisatie wel zichtbaar en daarmee ook bespreekbaar. Het is de vraag of dit de meest zinvolle weg is, maar het is een weg.

Algemeen kun je concluderen dat er niet één oplossing te geven is voor de profilering van medewerkers op het web. Op plekken waar medewerkers al veel met de buitenwereld communiceren en aan individuele marketing doen, is veel ruimte op het profiel gerechtvaardigd. Kijk bijvoorbeeld eens op we@wur van Wageningen Universiteit. In de meeste gevallen is het zoeken en balanceren om te vinden wat het best bij de organisatie past.