Ik heb heel lang gedacht dat als ik naar de universiteit zou gaan, ik ondergedompeld zou worden in een cultuur van kennis. En met een cultuur van kennis bedoel ik dat leren niet gaat over het halen van cijfers of het leren van een beroep, maar het tot je nemen van kennis in de breedste zin van het woord. Tijdens je studie heb je de tijd om te lezen, te luisteren en te leren, dus moet je daar gebruik van maken. Je breed op de hoogte stellen van allerhande ontwikkelingen in de wereld, dat was voor mij academische vorming.

Zo pakte ik ook mijn eerste studie aan. Zodra ik mijn propedeuse Tropisch Landgebruik binnen had stortte ik me dan ook op de vrij ruimte in het doctoraal: ik volgde vakken bij informatica, bij voorlichtingskunde, bij filosofie, bij bedrijfskunde. Daarnaast maakte ik muziek, organiseerde jazzworkshop en werkte samen met landbouwstudenten van over de hele wereld. Tussen de bedrijven door deed ik zo nu en dan ook een vak wat bij mijn studie hoorde. Na vier jaar had ik veel geleerd en veel gedaan, maar afstuderen zou wel erg moeilijk gaan worden en de verplichte vakken zag ik helemaal niet zitten.  Ik switchte naar het HBO om een vak te leren: kunst- en mediamanager. Op de Hogeschool van de Kunsten, ging naar de lessen, deed mijn examens en studeerde af. Ik had niet de illusie om me breed te vormen: ik deed een HBO-opleiding.

Door werk en de lokroep van een academische titel bleef ik altijd wel wat rondhangen in de universitaire wereld en mijn illusie van de academische vorming ben ik verloren. De studium generales bieden wel de verbreding en verdieping aan die zo hard nodig is, maar de aantallen studenten die ze bereiken zijn niet heel groot. De meeste studenten komen om een papiertje te halen, hun hobby te beoefen en feest te vieren. Daar is niets mis mee, aan die laatste twee aspecten heb ik me tijdens mijn studie ook gelaafd. Maar het hoge ideaal van academische vorming, nee, die staat niet centraal.

Vorige week was ik bij de MKB Krachtcentrale van Syntens en daar sprak Leen Zevenbergen over innovatie en hij vertelde ergens in zijn speech dat hij op bezoek was op de Google-campus en dat in een lokaaltje allemaal ingewikkelde formules op een bord stonden en iedereen erg aandachtig aan het luisteren was naar de persoon voor dat bord. Hij vroeg aan zijn gastheer waar het college over ging en dat bleek iets evolutionair, genetisch biologisch te zijn. Zevenbergen vroeg zich af wat dat met online adverteren en zoekmachines te maken had. “Niets, maar het is wel interessant!”, antwoordde de gastheer. En dat is nou die kenniscultuur waar ik zo naar op zoek was bij de universiteiten. Kennelijk zat de academische vorming niet meer op de academisch maar in het bedrijfsleven.

Een ander voorbeeld van academische vorming zijn de TedTalks: praatjes met geen ander doel dan anderen te enthousiasmeren en te informeren over ontwikkelingen. De TedTalks zijn populair: je komt er niet zomaar in, dat geldt zowel voor de Amerikaans TedTalks als voor de spinoffs elders in de wereld Tedx. Uiteindelijk worden alle talks op een site gevolgd en zijn ze voor iedereen via het web te volgen.  Morgen is TedxAmsterdam, en ook daarvoor zijn de uitnodigingen behoorlijk exclusief. Gelukkig worden ook de Amsterdamse Talks gebroadcast en kun je op verschillende plaatsen live meekijken. Ik liep door de lijst van locaties waar je mee kunt kijken en wat me opviel was dat er heel veel HBO-instellingen (HAN, Rotterdam, Amsterdam, Avans, InHolland, Leeuwarden, Kunstacademie Den Haag) de TedxAmsterdam aanbieden en maar één universiteit: je kunt op het sportcentrum in Delft kijken.

Wat gebeurt hier? Waarom laten de universiteiten (of hun Studium Generales) het zo verschrikkelijk afweten? Waar is de academische vrijheid, de brede algemene ontwikkeling? Zelfs instellingen die sprekers leveren voor TedxAmsterdam (de UvA en Wageningen) doen verder helemaal niks met TedxAmsterdam. Niet specialistisch genoeg? Niet academisch genoeg?

Mocht ik ooit kinderen krijgen dat zal ik ze adviseren niet naar de Universiteit te gaan, maar bij Google te gaan werken of naar het HBO te gaan, daar kijken ze tenminste verder dan hun neus lang is.