Ik heb een abonnement op de complete Mahler-cyclus van het Koninklijk Concertgebouw Orkest. Mahler en ik blijft een wat moeilijke combinatie. Ik (h))erken zijn kwaliteiten als componist, maar als muziekconsument is mijn concentratiespan eigenlijk te kort. Bij elk deel van zijn symfonieen heb ik na een minuut of vijf a tien het gevoel dat hij wel eens to-the-point mag komen. Alleen gaat het bij Mahler niet om wat hij zegt, maar hoe hij het zegt en net als bij schrijvers rondom de eeuwwisseling heb ik dan wat moeite met de breedsprakigheid.

Wat tijdens het eerste concert (de eerste symfonie) vooral opviel was dat het publiek zo grijs was. Hoewel ik met mijn bijna-veertig niet meer tot de jongeren gerekend kan worden, voelde ik me wel een jongere: het publiek was helemaal grijs. Merkwaardig genoeg was juist het orkest serieus verjongd. In plaats van grijze violen en blazers die nog wel onder Mengelberg gespeeld zouden kunnen hebben zat er een bonte mengeling van twintigers en dertigers. Laten we wel wezen, de leeftijd van een orkestmusicus is niet belangrijk voor de totaalklank. Als het orkest ook gemiddeld ruim boven mijn leeftijd had gezeten, dan was ik serieus bang geweest voor de toekomst van de klassieke muziek. Nu maak ik me geen zorgen over de toekomst van klassieke muziek, dat zit wel snor, maar voor wie spelen deze hoogopgeleide mensen over twintig jaar?

Overal worden pogingen gedaan om meer jongeren naar klassieke muziek te krijgen. En ik geloof echt dat elke poging een goede poging is, want blijven proberen is de essentie. Je kunt je alleen wel afvragen of elke poging ook een effectieve poging is.

Er wordt al langer gesuggereerd dat concerten voor jongeren interessanter gemaakt moeten worden. Ze kijken niet graag naar mensen die in het zwart heel serieus met iets bezig zijn. In mijn omgeving merk ik dat het begrip ‘jongeren’ ruim genomen kan worden, ook 40-plussers hebben hier problemen mee. En eerlijk is eerlijk: een klassiek concert heeft weinig met entertainment te maken. Er zijn wel orkesten die hiermee werken, zo experimenteert het Nederlands Blazers Ensemble met de aankleding van concerten in hun jeugdprogramma’s en dat is echt heel erg leuk. Maar ik vraag me toch af of daar kinderen komen die klassieke muziek niet van huis uit mee krijgen. Met de aankleding en opleuking van een concert of de opmerking dat de pianist ook van dance-tracks houdt krijg je jongeren niet binnen. Als ze op een andere manier binnen komen vinden ze het misschien wel minder verschrikkelijk, en gaan ze misschien uiteindelijk wel naar klassieke muziek luisteren.

Ik heb niet de illusie dat ik weet hoe je jongeren moet bereiken, jongeren zijn een lastige doelgroep en ze hebben hun eigen media, rolmodellen, en opinieleiders. Ik denk dat het al een heleboel zou schelen als de nadruk niet zou liggen op het naar concerten krijgen van jongeren de nadruk zou liggen op het luisteren naar en het verkennen van klassieke muziek. Bijvoorbeeld via games op social network sites. Games worden veel gedaan, goede games worden ook lang gedaan, maar games worden in ieder geval uitgeprobeerd en bereiken zo wel veel mensen. Wat denk je bijvoorbeeld van een game waar je als straatmuzikant begint, geld verdient waarmee je lessen kan nemen en instrumenten kunt kopen. Door vrienden toe te voegen kun je samen gaan spelen en meer stukken gaan spelen. Zo leren de spelers steeds meer repertoire kennen. Bij elk stuk kun je mensen doorverwijzen naar naar concerten of CD’s. Bovendien verwijzen stukken weer door naar andere stukken: “Vind je dit leuk? Luister dan ook eens hier naar”.

Dit doorverwijzen, waar Amazon en Youtube vooral erg goed in zijn, zou ook kunnen helpen. Muziek uit games en televisieseries wordt op internet gezocht, zorg dus als orkest of ensemble dat je meegolft op trends en dat jouw muziek ook te vinden is op die trends. Vervolgens kun je dat dan weer doorlinken naar andere stukken.

Orkesten doen veel aan educatieve projecten en dat juich ik absoluut toe. Alleen denk ik dat het belangrijk is om het bereiken van jongeren ook buiten de schoolomgeving te doen, omdat ze in een leeftijd zijn dat school per definitie stom is. Ik pleit ervoor dat je probeert in hun eigen wereld aanknopingspunten probeert te vinden om klassieke muziek over het voetlicht te brengen. Ze daarna binnen krijgen bij concerten is een tweede. Uiteraard is de kans groter dat ze een keer terug komen als een klassiek concert meer een belevenis is, dan de huidige 100 mensen in het zwart die dodelijk ernstig zich bezig houden met Hooge Kunsten.