Als ZZP-er vind je soms een opdracht via je netwerk, soms via een bemiddelaar. En daar betaal je zo’n bemiddelaar voor, dat is logisch. Bemiddeling kan op verschillende manieren: de bemiddelaar bemiddelt tegen een fee en je factureert direct aan je opdrachtgever of je factureert aan de bemiddelaar, die dan dus eigenlijk je opdrachtgever is, en voert voor de bemiddelaar werk uit bij de opdrachtgever. Tot zover is er niets aan de hand en is het eigenlijk lood om oud ijzer hoe het precies geregeld is.

Ik had een contract op de tweede manier, en dat was al een paar keer verlengd. Hartstikke fijn want ik deed goed werk. Toen liep ik tegen het probleem aan dat ik van januari tot begin november aan één klus zou werken. De drie klussen waar ik volgens mijn VAR aan moet voldoen zou ik wel redden, maar ik zou wel 70 % van mijn inkomen bij één opdrachtgever, de bemiddelaar, gaan verdienen. Op zich geloof ik niet dat het een probleem is om eens een jaar niet aan alle eisen van de VAR te voldoen, maar ik ben me toen toch wat meer gaan verdiepen in de VAR. Ik kwam op mijn zoektocht op het Lancelot-freelancersforum, daar las ik een artikeltje over bemiddeling en detachering.

Waar het om gaat is dat de belastingdienst achteraf de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer beoordeelt en alsnog kan zeggen dat het eigenlijk om een werkgever-werknemer relatie gaat. Kennelijk lijkt een detachering meer op het laatste dan het eerste. Hier verschilde ik met de tussenpersoon van mening: volgens hen was er geen sprake van detachering, omdat er expliciet in het contract stond, dat ze mij als freelancer inhuurden. Ik vond dat ze zich te veel als detacheerder gedroegen en zou daardoor behalve de 70% inkomen ook meer dan 50% via een detacheringsgelijkende opdracht binnen halen. Dat zou betekenen dat ik op twee punten niet aan mijn VAR zou voldoen en dat vond ik teveel risico. Het mooie was dat de detacheerder zei dat dit risico niet bestond, maar had in het contract wel staan dat als ze achteraf als werkgever beoordeeld zouden worden, de kosten op mij verhaald zouden worden.

Omdat ik niet op één verhaal af wilde gaan, belde ik de belastingdienst. Ik kreeg een bijzonder vriendelijke jongeman aan de lijn (en nu klink ik net als mijn oma) die me aanraadde om voor de nieuwe situatie een nieuwe VAR aan te vragen, zo zou ik weten wat de belastingdienst zou vinden. Ik hoefde de VAR niet te gebruiken als ik me toch aan de oude zou willen houden. Een paar dagen later belde ik nog een keer en toen ik kreeg ik een mevrouw (een keurige jongedame dan) die gechoqueerd was door hetgeen haar collega eerder die week gezegd had. Dat was geen goed advies en ik moest gelijk protest aantekenen als ik mijn nieuwe VAR binnen kreeg. Ze vertelde me bovendien dat de belastingdienst nooit terug kijkt, alleen vooruit. Dus dat zou betekenen dat ik alleen mijn zelfstandigheid zou verliezen, maar dat niet met terugwerkende kracht de detacheerder als werkgever aangemerkt kon worden. Ze verwees me naar de beleidsregels. Daar kun je inderdaad het detachering-bemiddelingsverhaal van lancelots uit halen. Ook staat in deze beleidsregels ” Mocht er sprake zijn van een (fictieve-) dienstbetrekking, dan zal naheffing plaatsvinden van loonheffingen en kan er een boete worden opgelegd.”, dus niet alleen een vooruit kijkende belastingdienst, maar ook een terugkijkende belastingdienst.

En hierbij kom ik bij het meest leerzame punt van dit hele gebeuren. Iedereen heeft een mening over hoe het zit met een VAR, met freelancers en met detacheringsbureaus. In de praktijk blijkt zelfs de belastingdienst niet het achterste van z’n tong te laten zien. Voor mij was dit genoeg reden om niet door te gaan op deze manier. Het risico werd me te groot en het werd ook nog eens volledig op mij afgewenteld. Ook de detacheerder stond niet te springen om met mij door te gaan: de volgende kandidaat was al aan het warmlopen. Nadat we besloten hadden om niet door te gaan kwam de nieuwe VAR: er bleek niets te veranderen aan de de VAR.

Gepubliceerd op 10 August 2009 in Bedrijfsvoering ZZP-er.